Финскиот министер за образование, Андерс Адлеркројц, неодамна го сумираше успехот на финското образование со три збора: доверба, еднаквост и слобода. Тие вредности добро функционираат во Финска. Но, прашањето е: дали треба да се третираат како глобална формула за реформа на образованието?

Speak Your Mind! 🎯 “Дали финскиот образовен модел е навистина толку златен - или едноставно е единствено фински?„Од Дејан Трпковиќ

Што ги движи училиштата во Финска? Министерот Андерс Адлеркројц ги споделува трите клучни принципи.

25–окт.–2025 | Премногу често, креаторите на политики и консултантите го претставуваат „финскиот начин“ како готов рецепт за успех. Сепак, кога другите земји се обидуваат да реплицираат дури и делови од него, резултатите честопати се мешани или разочарувачки. Зошто? Бидејќи образовните системи не се механички рамки; тие се културни и социјални екосистеми. Она што функционира во една земја можеби не функционира во друга.

Културната , економската и политичката средина го обликуваат начинот на кој функционира кој било образовен систем. Финскиот модел е изграден врз висока институционална доверба, професионално почитување на наставниците, доследно финансирање и силна инфраструктура за социјална помош што обезбедува еднаквост меѓу училиштата. Овие услови не се лесно реплицираат на друго место… а секако не во земјите каде што доминираат нееднаквоста, нестабилноста или политизираното креирање политики.

Друго прашање што ретко се поставува: како го мериме „успехот“ во образованието? Дали е доволно учениците да постигнат високи резултати на меѓународните проценки? Или треба да погледнеме како тие се адаптираат, градат кариери и придонесуваат во општеството откако ќе го завршат училиштето?

Ова води до подлабока поента. Дали финските ученици - кои растат во стабилен, предвидлив и добро организиран систем - се нужно подобри во прилагодувањето кон предизвиците од реалниот свет од оние кои доаѓаат од похаотични, непредвидливи средини? Младите луѓе од помалку структурирани системи често учат да импровизираат, да се натпреваруваат за секоја можност и да наоѓаат креативни решенија. Таквиот вид отпорност и мотивација можат да бидат моќна предност подоцна во животот.

Успехот во образованието не треба да се дефинира според тоа колку непречено функционира еден систем, туку според тоа колку добро ги подготвува луѓето за свет кој ретко функционира непречено.

Восхитувањето на финскиот образовен систем е лесно; разбирањето зошто функционира - и зошто можеби не функционира на друго место - бара искреност.

Дејан Трпковиќ
Извршен директор, PRODIREKT
Основач на Verbalists Education & Language Network