Nkhani ya maphunziro pambuyo pa mliriwu imabweretsa mavuto komanso mwayi wosayerekezeka. Chimodzi mwa zinthu zofunika kwambiri ndi kuchepa koopsa kwa magwiridwe antchito a ophunzira padziko lonse lapansi m'maphunziro akuluakulu monga masamu, sayansi, ndi kuwerenga. Chowonjezera vutoli ndi kusowa kwa aphunzitsi padziko lonse lapansi, komwe kumakhudza mayiko omwe akutukuka komanso otukuka. Koma kodi kusintha kwa maphunziro kungapambane ngati palibe aphunzitsi oyenerera okwanira kuti agwiritse ntchito?

17–JAN–2025 | Dziko la pambuyo pa mliri lavumbulutsa zofooka za machitidwe a maphunziro padziko lonse lapansi, ndi deta yaposachedwa monga TIMSS 2023 ikuwonetsa kuchepa kodetsa nkhawa kwa magwiridwe antchito a ophunzira m'maphunziro akuluakulu. Nuno Crato ndi Harry Anthony Patrinos , m'nkhani yawo yofalitsidwa ndi The Thomas B. Fordham Institute , akupereka chidziwitso chanzeru pazochitikazi ndikupereka njira zochiritsira.

Komabe, pamene tikupita patsogolo, funso lofunika kwambiri likupitirirabe: Kodi n’chiyani chachitikadi kuyambira pamene mliriwu unavumbula mipata ya maphunziroyi?

Kuchokera pa zomwe takumana nazo monga mlangizi wa maphunziro padziko lonse lapansi wogwira ntchito m'madera osiyanasiyana, zoona zake n'zakuti. Ngakhale maboma ndi mabungwe ambiri avomereza kufunika kothana ndi mavuto a kuphunzira, kupita patsogolo kwakhala kosagwirizana ndipo, nthawi zina, kumachepa kwambiri. Kusagwirizana kwakukulu kwa dziko lamakono kumavuta kupanga ndi kukhazikitsa mfundo zogwira mtima za maphunziro. Maphunziro, omwe kale ankaonedwa ngati maziko a chitukuko cha anthu, ali pachiwopsezo chochepetsedwa kumbuyo pakati pa zosokoneza zandale ndi zachuma.

Mliriwu sunangowonetsa zofooka m'maphunziro okha komanso wayambitsa kusowa kwakukulu kwa aphunzitsi komwe kwakhudza mayiko omwe akutukuka komanso omwe akutukuka. Aphunzitsi ambiri adasiya ntchitoyi chifukwa cha malipiro ochepa, kutopa, kapena kusakhutira, pomwe ena adaphunziranso ntchito zatsopano kapena kufunafuna mwayi wophunzitsa pawokha. Kuchoka kumeneku kwasiya masukulu akuvutika kuti apitirizebe kuphunzitsa bwino.

Mayankho Okhazikika ndi Kufanana mu Maphunziro

Vuto lalikulu likadali kugawa zinthu mopanda chilungamo, makamaka m'maiko ambiri omwe akutukuka kumene. Machitidwe a maphunziro m'madera amenewa nthawi zambiri salandira ndalama zokwanira, ndipo kusayang'anira bwino kapena ziphuphu kumalepheretsa kuti zinthuzo zisafike m'masukulu ndi aphunzitsi. Kuwonekera bwino komanso kuwongolera m'deralo - mothandizidwa ndi njira zolimba zowerengera - ndizofunikira kwambiri kuti zitsimikizire kuti zinthuzo zagawidwa bwino ndikufikira omwe akuzifuna kwambiri. Mgwirizano wa boma ndi mabungwe achinsinsi ukhoza kukhala wofunikira kwambiri pakuyendetsa zatsopano ndikuthandizira kusintha kwa maphunziro komwe maboma akukumana ndi zopinga.

Kusintha kwa Maphunziro ndi Thandizo la Aphunzitsi

Kusintha kwa maphunziro ndikofunikira kwambiri pothana ndi mipata yamaphunziro, koma sikungalekanitsidwe ndi thandizo la aphunzitsi. Monga momwe Crato ndi Patrinos akugogomezera, kuyang'ana kwambiri pa maphunziro akuluakulu monga masamu ndi sayansi ndikofunikira. Komabe, popanda aphunzitsi oyenerera okwanira kuti apereke maphunzirowa, kusintha kwa maphunziro sikudzakhala ndi zotsatirapo zochepa. Vuto lili pakuwonetsetsa kuti ogwira ntchito yophunzitsa ali okonzeka mokwanira kukwaniritsa zosowa za ophunzira. Mayiko ayenera kukhala olinganiza pakati pa kusintha maphunziro ndi kuthana ndi kusowa kwa aphunzitsi oyenerera.

Njira Yopanda Ndale Yosinthira Maphunziro

Ndondomeko ya maphunziro iyenera kuchotsedwa pandale kuti pakhale kusintha kwabwino komanso kwanthawi yayitali. Mapulani andale nthawi zambiri amasokoneza bata lofunikira kuti pakhale kusintha kogwira mtima. Maphunziro ayenera kukhala chinthu chofunikira kwambiri pa chikhalidwe cha anthu, osati chida chandale. Kuyankha momveka bwino, kuwonekera poyera, komanso kuyang'ana kwambiri zosowa za ophunzira ndizofunikira kwambiri kuti pakhale kusintha kwa maphunziro, mosasamala kanthu za momwe ndale zilili.

Kukayikira Zokhudza Kusintha Kofala

Kuthetsa kusowa kwa aphunzitsi kumafuna njira yonse: kukweza malipiro a aphunzitsi, kupereka chitukuko cha akatswiri, ndi kupereka kusinthasintha kwakukulu kuti ntchito yophunzitsa ikhale yosangalatsa kwambiri. Mayiko monga Finland, omwe akhala akugwiritsa ntchito nthawi yayitali kuphunzitsa aphunzitsi ndi udindo wawo, amapereka maphunziro ofunikira. Kugogomezera kwawo kusunga aphunzitsi ndi maphunziro abwino kumapereka chitsanzo kwa mayiko omwe akuvutika kuti aphunzitsi azikhala m'kalasi.

Ngakhale tikuyembekezerabe kusintha kwakukulu, tikusamala za kuthekera kwa kusintha kwakukulu padziko lonse lapansi. Mavuto andale ndi azachuma nthawi zambiri amaphimba kufunika kokwaniritsa zosowa zamaphunziro. Kupita patsogolo kwenikweni kudzafuna khama logwirizana kuchokera kwa maboma, aphunzitsi, ndi ogwira nawo ntchito zachinsinsi. Komabe, kusintha kumeneku kudzachitika pang'onopang'ono, kumafuna kuleza mtima komanso kuyang'ana kwambiri nkhani zenizeni zomwe zilipo.

Dejan Trpkovic
Woyang'anira wamkulu, PRODIREKT
Woyambitsa Verbalists Education & Language Network